Phytonutrients – Món quà vô giá từ sự đa sắc màu của thực vật

Thế giới tự nhiên đã ban cho chúng ta những sắc màu tươi thắm và đa dạng của trái cây, rau, củ quả. Ẩn chứa bên trong sắc cầu vồng ấy là những bí mật của thiên nhiên đang dần dần được mở ra dưới ánh sáng của khoa học…

Hình ảnh lấy từ wellwithinbeauty.com

Phytonutrients là gì?

Thực phẩm có nguồn gốc thực vật chứa hàng ngàn dưỡng chất tự nhiên. Chúng được gọi là phytonutrients hoặc phytochemicals. Những dưỡng chất này giúp bảo vệ thực vật khỏi vi trùng, nấm và các mối đe dọa khác. Nó cũng có nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Từ “Phyto” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là thực vật. Vì thế, các hoạt chất hay chất dinh dưỡng trong thực vật được gọi là Phytonutrients – là những chất dinh dưỡng tự nhiên tập trung nhiều ở lớp vỏ tạo màu sắc, hương thơm và mùi vị cho rau quả. Những thực vật khác nhau có phytonutrients khác nhau. Ăn đa dạng nguồn thực vật là điều quan trọng để có được sức khỏe như ý – các nhà khoa học nhấn mạnh.

Đôi khi người ta nhầm lẫn phytonutrients là vitamin hay khoáng chất, nhưng thật ra chúng là những sắc tố màu hay nói chính xác hơn là những thành phần của sắc tố có hoạt tính sinh học và khi bạn ăn hoặc uống, chúng có thể giúp ngăn ngừa bệnh tật và giữ cho cơ thể của bạn vận hành đúng cách.

Các nhóm màu và lợi ích phytonutrients

Có hơn 25.000 phytonutrients được tìm thấy trong thực vật, trong đó có sáu nhóm nổi bật và ảnh hưởng lớn tới sức khỏe con người.

NHÓM MÀU ĐỎ:

Được tô màu bằng những sắc tố tự nhiên gọi là lycopene hay anthocyanins.

Lycopene giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư tiền liệt tuyến.

Anthocyanins hoạt động như những chất chống oxy hóa mạnh bảo vệ tế bào không bị tổn thương. Các chất chống oxy hóa còn có liên quan đến bảo vệ sức khỏe tim mạch.

NHÓM MÀU CAM/VÀNG:

Thường được tô màu bằng những sắc tố tự nhiên là carotenoids, beta carotene (trong khoai lang bí, bí rợ, cà rốt…), sẽ chuyển hóa thành vitamin A, giúp bảo vệ màng nhầy và mắt.

Thực phẩm chứa nhiều các chất này giúp ngăn ngừa ung thư, cải thiện chức năng miễn dịch và tốt cho tim mạch. Một nghiên cứu cho thấy, đàn ông có cholesterol máu cao mà ăn rau giàu carotenoid có tỉ lệ mắc bệnh tim mạch thấp hơn 36%.

NHÓM MÀU XANH LÁ CÂY:

Dược tô màu bởi sắc tố thực vật tự nhiên gọi là chlorophyll.

Một số loại trong nhóm màu xanh lá cây như dưa leo, rau muống, rau lá xanh có chứa lutein. Lutein có tác dụng cùng với các hóa chất khác là zeaxathin (có trong bắp, cam, nho tương tự như trong lòng đỏ trứng) có tác dụng bảo vệ mắt. Các chất này có thể giảm nguy cơ đục thủy tinh thể và thoái hóa võng mạc do lão hóa gây mù mắt.

Hợp chất Indoles trong bông cải, bắp cải và những loại rau thuộc họ cải có thể giúp ngăn ngừa một số loại ung thư. Những loại rau lá xanh như rau muống, bông cải xanh rất giàu chất folate (một loại vitamin B) giúp giảm nguy cơ khiếm khuyết khi sinh.

NHÓM MÀU XANH/TÍM

Được tô màu bởi sắc tố thực vật Anthocyanidins (được phân loại như là flavonoids). Các loại thực phẩm giàu flavonoids có thể giúp hạ huyết áp và cholesterol, làm giãn nở các mạch máu thông qua việc kích thích, phóng thích nitric oxide trong nội mạc. Flavonoids cũng được chứng minh là có khả năng làm giảm các phản ứng viêm.

NHÓM MÀU TRẮNG

Hình ảnh lấy từ naturalhealthyconcepts.com

Được tô màu bằng sắc tố anthoxanthins; trong đó có chứa allicin, giúp làm giảm nguy cơ ung thư dạ dày, hạ cholesterol và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Sử dụng lượng Phytonutrients bao nhiêu một ngày

Do lợi ích bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật của Phytonutrient, chúng ta nên đưa vào cơ thể nhiều loại Phytonutrients khác nhau bằng cách đa dạng hóa nguồn trái cây, rau củ hàng ngày. Như chế độ ăn dựa vào thực vật (plant-based diet) hoặc ăn thực vật toàn phần (whole food plant-based diet) nhận được lượng Phytonutrients cao hơn hẳn so với các chế độ ăn khác. Bạn cần bao nhiêu Phytonutrient là phụ thuộc vào môi trường bạn đang sống và thói quen của bạn. Môi trường nhiều khói thuốc, chất độc hại hay cuộc sống căng thẳng, ăn uống không lành mạnh sẽ sinh ra nhiều gốc tự do trong cơ thể. Chúng ta không thể ngăn ngừa sự hình thành gốc tự do nhưng có thể giảm lượng gốc tự do trong cơ thể và giảm thiểu khả năng hủy hoại của chúng đối với cơ thể.